شرکت‌های فناوری سال‌هاست که برای کسب سود به دنبال دسترسی به داده‌های ذهنی انسان‌ها هستند و اکنون این تلاش‌ها به صورت فیزیکی و مستقیم در حال رخ دادن است. بررسی‌های جدید نشان می‌دهد که سازنده headband Muse (دستبندی که فعالیت‌های مغزی را هنگام خواب و مدیتیشن اندازه‌گیری می‌کند)، از داده‌های امواج مغزی کاربران برای آموزش هوش مصنوعی (AI) بدون اطلاع صریح آن‌ها استفاده کرده است.
استخراج داده‌های EEG برای مدل‌های پایه
این شرکت کانادایی به نام Interaxon، حدود ۵۰,۰۰۰ ساعت ضبط الکتروانسفالوگرافی (EEG) را برای آموزش یک «مدل پایه مغزی» (Brain Foundation Model) به کار گرفته است. مدل‌های AI که با حجم عظیمی از داده‌های امواج مغزی افراد مختلف آموزش می‌بینند، قادرند الگوهای خاصی از فعالیت‌های مغزی، مانند الگوهای مربوط به تشنج‌ها را شناسایی کنند.
چالش‌های حریم خصوصی و شناسه‌زدایی
اگرچه Interaxon پیش از استفاده از داده‌ها، نام‌ها و آدرس‌های ایمیل را حذف کرده است، اما این سطح از شناسه‌زدایی (De-identification) لزوماً کافی نیست. تحلیل‌ها تأکید دارند که:
- ناکارآمدی روش‌های سنتی: روش‌های متداول حذف شناسه‌ها برای سیگنال‌های بیومدیکال با ابعاد بالا (High-dimensional) ناکافی هستند و احتمال بازشناسایی (Re-identification) یا استنتاج اطلاعات حساس همچنان وجود دارد.
- استخراج ویژگی‌های شخصیتی: تحقیقات در دانشگاه‌های مختلف، از جمله در رژیم صیهونیستی و کره جنوبی، نشان داده است که تحلیل داده‌های EEG در حالت استراحت می‌تواند ویژگی‌های شخصیتی، توانایی‌های شناختی، وضعیت سلامت روان و حتی سابقه مصرف مواد را فاش کند.
وضعیت صنعت Neurotech و قوانین جاری
بررسی ۵۷ شرکت فعال در حوزه فناوری‌های عصبی (Neurotech) نشان می‌دهد که تنها ۶ شرکت صراحتاً اعلام کرده‌اند که داده‌های مغزی کاربران را نمی‌فروشند. همچنین، بیش از دو سوم این شرکت‌ها اجازه می‌دهند در صورت تصاحب یا خرید شرکت، داده‌های کاربران به مالک جدید منتقل شود.
از نظر قانونی، بسیاری از قوانین هنوز با سرعت پیشرفت این فناوری‌ها پیش نرفته‌اند. برای مثال، قانون BIPA در ایلینوی، اثر انگشت و هندسه صورت را به عنوان شناسه‌های بیومتریک (Biometric Identifiers) می‌شناسد اما داده‌های EEG را شامل نمی‌شود؛ هرچند ایالت‌های کلرادو و کالیفرنیا اکنون داده‌های عصبی را به عنوان داده‌های حساس طبقه‌بندی کرده‌اند.
توصیه‌های امنیتی برای کاربران
با توجه به اینکه حذف تأثیر داده‌ها از یک مدل آموزش‌دیده پس از اتمام فرآیند بسیار دشوار است، توصیه می‌شود کاربران دستگاه‌های Neurotech موارد زیر را بررسی کنند:
- مطالعه دقیق سیاست‌های حریم خصوصی (Privacy Policy) سازنده.
- پرسش مستقیم از شرکت در مورد نحوه استفاده از داده‌های EEG برای آموزش AI.
- بررسی امکان انصراف (Opt-out) یا درخواست حذف ضبط‌های قبلی.
