در حالی که دونالد ترامپ و شی جین پینگ برای یک نشست حساس آماده میشوند، موضوع دسترسی به عناصر نادر خاکی (Rare Earths) به یکی از اصلیترین اهرمهای فشار چین تبدیل شده است. این مواد که در صنایع پیشرفته و نظامی کاربرد حیاتی دارند، از سال ۲۰۲۵ و در پی اعمال تعرفههای تجاری آمریکا، به ابزاری برای مقابله پکن تبدیل شدند.
چالشهای زنجیره تأمین و وابستگی تکنولوژیک
تحلیلگران معتقدند ایالات متحده علیرغم تلاشهای گسترده برای کاهش وابستگی به مواد معدنی چین، همچنان در وضعیت آسیبپذیری قرار دارد. طبق گزارشهای Bloomberg Economics، پیشبینی میشود چین تا سال ۲۰۳۰ بر زنجیره تأمین مواد نادر، از استخراج و جداسازی تا تولید آهنرباهای صنعتی، تسلط کامل داشته باشد.
- وابستگی غیرمستقیم: حتی تولیدکنندگانی مانند ژاپن که خارج از چین فعالیت میکنند، همچنان برای تامین مواد اولیه و تکنولوژی به پکن وابسته هستند.
- تأخیر در جایگزینی: پروژههای جایگزین در آمریکا احتمالاً تا اوایل یا اواسط دهه ۲۰۳۰ به بهرهبرداری کامل نخواهند رسید.
پیامدهای امنیتی و نظامی
این شکاف در تأمین مواد نادر، پیامدهای نظامی جدی برای واشینگتن دارد. در شرایطی که درگیریها در ایران منجر به کاهش ذخایر مهمات ایالات متحده شده است، نیاز بخش دفاعی به این مواد معدنی برای بازسازی ذخایر تسلیحاتی افزایش یافته است. اگرچه دولت ترامپ دستور داده است که پیمانکاران دفاعی تا اول ژانویه تأمین مواد نادر از چین را متوقف کنند، اما بسیاری از شرکتها برای رسیدن به این ضربالاجل با چالشهای عملیاتی روبرو هستند.
افق پیشرو در مذاکرات
کارشناسان پیشبینی میکنند که هر دو طرف برای جلوگیری از تنشهای شدیدتر، به دنبال تمدید آتشبس تجاری باشند. با این حال، تفاوتهای بنیادین در دیدگاههای دو کشور درباره امنیت هوش مصنوعی (AI Safety) و مسائل ژئوپلیتیک، دستیابی به یک توافق جامع را دشوار میکند.