رمزنگاری مقاوم در برابر کوانتوم (Quantum-resistant cryptography) چالش‌های متعددی را پیش روی مدیران امنیت قرار داده است. به‌ویژه برای مدیران امنیت اطلاعات (CISO) در صنایعی که به اینترنت اشیاء (IoT) و فناوری‌های عملیاتی (OT) وابسته هستند، مسیر رسیدن به آمادگی کوانتومی بسیار دشوار خواهد بود؛ مخصوصاً اگر داده‌های حساسی که باید برای سال‌ها محرمانه باقی بمانند، از طریق این دستگاه‌ها عبور کنند.
تهدید “جمع‌آوری اکنون، رمزگشایی بعداً” (HNDL)
گزارش‌های اخیر نشان می‌دهند که مهاجمان با استراتژی “جمع‌آوری اکنون، رمزگشایی بعداً” (Harvest Now, Decrypt Later – HNDL)، ترافیک رمزنگاری شده‌ای را که حاوی اطلاعات حساس است، ذخیره می‌کنند تا در آینده، زمانی که کامپیوترهای کوانتومی قدرتمند در دسترس قرار گرفتند، آن‌ها را رمزگشایی کنند. این موضوع در بخش سلامت بسیار بحرانی است، زیرا سوابق پزشکی و تصاویر تشخیصی باید برای دهه‌ها محرمانه بمانند.
موانع فنی در تجهیزات جاسازی شده (Embedded Devices)
برخلاف سرورهای معمولی که ارتقا به رمزنگاری پساکوانتومی (PQC) در آن‌ها از طریق به‌روزرسانی کتابخانه‌های نرم‌افزاری امکان‌پذیر است، تجهیزات جاسازی شده (Embedded devices) مانند دستگاه‌های پزشکی و صنعتی، نیازمند به‌روزرسانی کامل فریم‌ور (Firmware) توسط سازنده هستند. این فرآیند با چالش‌های زیر روبروست:
- سازگاری عقب‌رو (Backwards Compatibility): نیاز به حفظ ارتباط با سیستم‌های قدیمی که هنوز ارتقا نیافته‌اند.
- گواهینامه‌ها (Certification): در تجهیزات حساس، هرگونه تغییر در فریم‌ور ممکن است نیاز به دریافت مجدد گواهینامه‌های ایمنی و استاندارد داشته باشد.
- وابستگی به سازنده: تغییر در سیستم‌فایل دستگاه‌ها بدون اجازه سازنده، می‌تواند پشتیبانی و نگهداری دستگاه را با خطر مواجه کند.
وضعیت فعلی و آمارهای نگران‌کننده
تحقیقات نشان می‌دهد که سطح پشتیبانی از پروتکل‌های امنیتی در تجهیزات IoT و OT بسیار پایین است:
- تنها ۳۶٪ از سیستم‌های مدیریت تصاویر پزشکی (PACS) و ۳۳٪ از سیستم‌های پرونده الکترونیک سلامت از TLS 1.3 پشتیبانی می‌کنند؛ پروتکلی که تنها نسخه مورد نیاز برای پیاده‌سازی استانداردهای جدید NIST مانند ML-KEM است.
- در میان سرورهای SSH مورد استفاده در تجهیزات جاسازی شده (مانند Dropbear)، تنها ۳٪ قابلیت پشتیبانی از PQC را دارند.
- در شبکه‌های سازمانی، در حالی که ۵۰٪ از دستگاه‌های IT از نسخه‌های OpenSSH پشتیبانی می‌کنند، این رقم برای تجهیزات OT تنها ۱۶٪ و برای تجهیزات پزشکی (IoMT) تنها ۶٪ است.
راهکارهای پیشنهادی برای مدیران امنیت
با توجه به اینکه متخصصان انتظار دارند کامپیوترهای کوانتومی تا سال ۲۰۳۰ قادر به شکستن الگوریتم‌های فعلی باشند، سازمان‌ها باید از همین امروز اقدامات زیر را آغاز کنند:
- موجودی‌برداری (Inventory): تهیه نقشه‌ای دقیق از دستگاه‌ها، داده‌ها و مسیرهای ارتباطی.
- استفاده از Gatewayها: برای تجهیزاتی که قابلیت ارتقا ندارند، استفاده از گیت‌وی‌های امن که از رمزنگاری مقاوم در برابر کوانتوم پشتیبانی می‌کنند، جهت ایزوله‌سازی و محافظت از ترافیک خروجی.
- اولویت‌بندی: تمرکز بر اتصال‌های رو به اینترنت (Internet-facing) مانند پورتال‌های بیمارستانی و APIهای خارجی.
- برنامه‌ریزی برای جایگزینی: گنجاندن الزامات PQC در قراردادهای خرید تجهیزات جدید و برنامه‌های نوسازی سخت‌افزاری.
