هوش مصنوعی (AI) دیگر یک فناوری نوظهور نیست، بلکه به بخشی جدایی‌ناپذیر از محیط‌های کاری تبدیل شده و به سرعت در حال تغییر نحوه تعامل کسب‌وکارها و کارکنان است. گزارش جدید Workera با عنوان «وضعیت هوش مهارتی ۲۰۲۶» نشان می‌دهد که در حالی که پذیرش ابزارهای AI در سازمان‌ها به شدت افزایش یافته، اما یک شکاف عمیق در زمینه ارتقای مهارت‌ها (Upskilling) وجود دارد.
افزایش پذیرش در مقابل کمبود منابع آموزشی
بر اساس این پژوهش، حدود ۶۷.۸ درصد از کارکنان اکنون از ابزارهای AI (فراتر از ChatGPT) به طور منظم استفاده می‌کنند که نسبت به سال گذشته (۳۹.۹ درصد) رشد چشمگیری داشته است. با این حال، واقعیت‌های عملی نشان‌دهنده چالش‌های جدی است:
- کمبود زمان: ۵۶.۴ درصد از کارکنان اعلام کردند که هیچ زمانی در ساعات کاری برای ارتقای مهارت‌های AI به آن‌ها اختصاص داده نشده است.
- فقدان منابع: ۴۲.۵ درصد از پاسخ‌دهندگان، نبود مطالب آموزشی مرتبط را یکی از بزرگترین موانع پیش رو می‌دانند.
- سرمایه‌گذاری زمانی اندک: بیش از ۸۴ درصد از کارکنان، کمتر از ۵ ساعت در هفته را صرف آموزش‌های مرتبط می‌کنند.
تأثیرات روانی و عملیاتی
کیان کاتان‌فروش، مدیرعامل Workera، تأکید می‌کند که سازمان‌ها باید علاوه بر فراهم کردن ابزارها، «امنیت روانی» (Psychological Safety) لازم برای آزمایش و خطا با AI را برای کارکنان ایجاد کنند. او معتقد است که بسیاری از کارکنان به دلیل حجم بالای روش‌های یادگیری و فشار کاری، احساس سردرگمی و استرس می‌کنند.
نکته قابل توجه این است که حدود ۴۶.۵ درصد از کارکنان برای یادگیری، از ابزارهایی استفاده می‌کنند که توسط سازمانشان تأمین نشده است؛ از جمله مدل‌های رایج مانند Claude و Gemini. این موضوع نشان‌دهنده تمایل بالای نیروی انسانی به یادگیری، اما ناتوانی سازمان‌ها در مدیریت این فرآیند است.
نقش انسان در برابر عامل‌های هوشمند
علیرغم نفوذ AI، اکثر کارکنان همچنان به نقش انسان باور دارند. ۷۶.۶ درصد از شرکت‌کنندگان معتقدند که می‌توانند وظایف خود را بهتر از AI انجام دهند و تنها ۹.۵ درصد بر این باورند که یک Agent هوشمند در حال حاضر می‌تواند بیش از نیمی از وظایف آن‌ها را به طور مؤثر بر عهده بگیرد. همچنین، ۳۸.۵ درصد معتقدند AI هرگز نخواهد توانست در ارزیابی مهارت‌ها از انسان پیشی بگیرد.
راهکار برای مدیران ارشد و CISOها
برای بستن این شکاف مهارتی، پیشنهاد می‌شود سازمان‌ها مراحل زیر را دنبال کنند:
- تعریف استاندارد: سازمان باید دقیقاً تعریف کند که «آمادگی برای AI» (AI-ready) برای هر نقش شغلی به چه معناست.
- سنجش مستمر: استفاده از ابزارهای ارزیابی مهارت در جریان کار (In-flow of work) برای شناسایی نقاط ضعف و قوت.
- ایجاد مشوق‌ها: پیوند دادن ارتقای مهارت‌ها به سیستم‌های پاداش و پیشرفت شغلی برای افزایش سرعت یادگیری (Learning Velocity).
