حملات پهپادی اخیر اوکراین به سه مرکز داده (Data Center) شرکت Yandex در روسیه منجر به توقف فعالیت این مراکز و ایجاد اختلالات شدید در خدمات ابری (Cloud Services)، سیستم‌های پرداخت، لجستیک و سایر سرویس‌های آنلاین در سراسر این کشور شده است.
جزئیات حملات و تخریب زیرساخت‌ها
این حملات که مناطق ولادیمیر، ریازان و کالوگا را هدف قرار دادند، باعث شد Yandex وضعیت عملیاتی خود را به حالت اضطراری (Emergency Mode) تغییر دهد. بر اساس گزارش‌ها، مرکز داده Sasovo که در سال ۲۰۱۴ افتتاح شده بود و میزبان دو مورد از سه ابرکامپیوتر (Supercomputer) این شرکت برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی (AI) بود، در اثر آتش‌سوزی ناشی از حمله کاملاً تعطیل شد.
تاثیر بر خدمات و اکوسیستم دیجیتال
تخریب این مراکز که مجموع ظرفیت آن‌ها حدود ۱۱۵ مگاوات است، اثرات گسترده‌ای بر جای گذاشته است:
- Yandex Cloud: اختلال در زیرساخت‌های محاسباتی برای حدود ۶۴,۰۰۰ مشتری تجاری.
- خدمات مصرف‌کننده: بروز مشکل در دسترسی به ایمیل، رزرو تاکسی، سفارش غذا و درگاه پرداخت Yandex Pay.
- دستگاه‌های هوشمند: توقف عملکرد دستیار صوتی Alice و تجهیزات خانه هوشمند در بسیاری از منازل.
- سرویس‌های ثالث: اختلال در عملکرد خرده‌فروشان، ارائه‌دهندگان اینترنت و حتی بخش روسی تیک‌تاک (TikTok) که روی زیرساخت‌های Yandex میزبانی می‌شدند.
مدیریت بحران و استراتژی‌های بازیابی (DR)
شرکت Yandex به مشتریان بخش Cloud توصیه کرده است که به جای اتکا به مکانیسم‌های داخلی جابه‌جایی بین زیرساخت‌های Yandex، برنامه‌های جایگزین برای بازیابی (Recovery Plans) را پیاده‌سازی کنند. همچنین برای تسریع در انتقال داده‌های مشتریان، توافقاتی با ارائه‌دهندگان رقیب مانند Selectel، K2Cloud و VK Cloud صورت گرفته است.
تغییر در مسئولیت‌های حقوقی و امنیتی
در اقدامی قابل توجه، Yandex شرایط خدمات (Terms of Service) خود را به‌روزرسانی کرد تا مسئولیت عدم اجرای تعهدات قراردادی در اثر حملات پهپادی و فیزیکی را از خود سلب کند. این اقدام عملاً امکان مطالبه خسارت توسط مشتریان برای قطعی‌های ناشی از جنگ را محدود می‌کند.
جنگ زیرساخت‌های حیاتی
این حوادث بخشی از یک چرخه متقابل است؛ پیش از این، روسیه نیز چندین مرکز داده در اوکراین از جمله MiroHost و Parkovy و همچنین زیرساخت‌های مخابراتی Kyivstar را هدف قرار داده بود که منجر به قطع دسترسی اینترنتی هزاران کاربر شد. هر دو طرف مدعی‌اند که مراکز داده طرف مقابل برای پشتیبانی از عملیات نظامی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
