تجربه اوکراین در مقابله با جنگ‌های هیبریدی و تهدیدات زیرساختی روسیه

در ماه‌های اخیر، عملیات‌های روسیه در قالب «تجاوزات منطقه خاکستری» (Gray Zone Aggression) علیه اروپا با سرعتی نگران‌کننده افزایش یافته است. این اقدامات تعریف «جنگ هیبریدی» (Hybrid Warfare) را به چالش می‌کشد؛ رویکردی که در آن دولت‌های متخاصم سعی می‌کنند مرز بین صلح و جنگ را برای کاهش واکنش طرف مقابل محو کنند.

استراتژی روسیه برای تضعیف ناتو

تحلیل‌ها نشان می‌دهد که روسیه با هدف بهره‌برداری از اختلافات داخلی ناتو (NATO) و ایجاد ناامنی در اروپا، در حال آزمایش اراده این پیمان نظامی است. هدف نهایی کرملین، بی‌اعتبار کردن تعهدات امنیت جمعی و در نتیجه، منزوی کردن کی‌یف و کاهش حمایت‌های اروپایی‌ها از اوکراین است. این استراتژی که به روش «جوشاندن قورباغه» تشبیه شده، به این معناست که اقدامات تکان‌دهنده امروز، به تدریج به هنجارهای فردا تبدیل می‌شوند تا سطح تحمل دشمن افزایش یابد و در نهایت، شرایط برای یک تهاجم گسترده‌تر مهیا شود.

نقش تجربیات اوکراین در دفاع سایبری و فیزیکی

اوکراین به دلیل سال‌ها رویارویی مستقیم با تاکتیک‌های روسیه، تجربیات گسترده‌ای در مقابله با تهدیدات فراتر از میدان جنگ دارد. بسیاری از روش‌هایی که اکنون علیه اروپا به کار گرفته می‌شوند، پیش‌تر در اوکراین آزمایش و بهینه‌سازی شده‌اند. زمینه‌های کلیدی که اوکراین می‌تواند در آن‌ها به اروپا کمک کند عبارتند از:

• مقابله با عملیات‌های نفوذ: شناسایی روایت‌های تبلیغاتی، افشای شبکه‌های انتشار اطلاعات نادرست (Disinformation) و هماهنگی استراتژی‌های ارتباطی برای خنثی کردن تلاش‌های روسیه در جهت قطبی کردن جوامع اروپایی.
• شناسایی عوامل نفوذی: روسیه به طور فزاینده‌ای از طریق پلتفرم‌های آنلاین، «عوامل مصرف‌شدنی» (Disposable Agents) را برای انجام اقدامات تخریبی، آتش‌سوزی و حمله به زیرساخت‌های حیاتی (Critical Infrastructure) استخدام می‌کند. اوکراین در شناسایی و خنثی کردن این شبکه‌های جذب نیرو تخصص ویژه‌ای کسب کرده است.
• حفاظت از زیرساخت‌های ملی: از بخش انرژی و حمل‌ونقل گرفته تا خدمات دیجیتال و ارتباطات، اوکراین بیش از یک دهه است که روزانه با حملات روسیه مقابله می‌کند. این تجربه عملی می‌تواند به اروپا کمک کند تا آسیب‌پذیری‌های زیرساختی خود را کاهش دهد.

ضرورت ایجاد معماری دفاعی جدید

برای پاسخ مؤثر به این تهدیدات، اروپا نیازمند گذار از زبان‌های دیپلماتیک و به کارگیری واژگان صریح‌تر در توصیف حملات است. همچنین ایجاد یک شورای امنیتی اروپایی که کشورهای عضو اتحادیه اروپا را در کنار شرکایی مانند بریتانیا، کانادا و اوکراین متحد کند، می‌تواند پاسخی یکپارچه و قاطع در برابر تهاجمات منطقه خاکستری روسیه ایجاد نماید. در شرایطی که تنش‌ها تا پایان درگیری‌های فعلی کاهش نخواهد یافت، ادغام داده‌ها و اشتراک‌گذاری اطلاعات امنیتی بین آژانس‌های اروپایی و اوکراینی، کلیدی‌ترین راه برای تضعیف تاکتیک‌های کرملین است.