گزارش‌های اخیر از دیوان حسابرسی اتحادیه اروپا نشان می‌دهد که علی‌رغم تخصیص بودجه‌های کلان، کشورهای عضو این اتحادیه در اشتراک‌گذاری اطلاعات مربوط به حوادث سایبری با یکدیگر دچار مشکل هستند. این موضوع باعث شده تا در بسیاری از موارد، مکانیسم‌های هماهنگی در سطح اتحادیه فعال نشوند و پاسخ به تهدیدات با تأخیر مواجه گردد.
شکاف میان چارچوب‌های قانونی و اجرای عملی
یکی از نمونه‌های بارز این عدم هماهنگی، حملات باج‌افزاری (Ransomware) به سیستم‌های مدیریت فرودگاهی در سال ۲۰۲۵ بود که منجر به اختلال گسترده در سفرهای هوایی کشورهای آلمان، بلژیک و ایرلند شد. با وجود تأثیرات فرامرزی این حادثه، هیچ‌کدام از کشورهای affected آن را به عنوان یک حادثه «بسیار مهم و فرامرزی» گزارش نکردند تا مکانیسم‌های هماهنگی اتحادیه اروپا فعال شوند.
موانع اصلی در مسیر تبادل اطلاعات
بر اساس تحلیل‌های ارائه‌شده، چندین عامل کلیدی مانع از جریان آزاد اطلاعات امنیتی می‌شوند:
- تفسیرهای متفاوت از NIS2: اجرای ناقص دستورالعمل امنیت شبکه‌ها و اطلاعات (NIS2) در برخی کشورها باعث شده تا الزامات گزارش‌دهی حوادث جدی به درستی رعایت نشود.
- تداخل سازمانی: نبود تعریف دقیق از نحوه تعامل میان تیم‌های پاسخ به حوادث ملی (CSIRT) و شبکه ارتباطی بحران‌های سایبری (EU-CyCLONe)، در کنار هم‌پوشانی وظایف مرکز وضعیت سایبری کمیسیون و سازمان ENISA، باعث سردرگمی در مدیریت بحران شده است.
- قوانین امنیت ملی: بسیاری از دولت‌ها به دلیل قوانین داخلی امنیت ملی و نگرانی از افشای نقاط ضعف زیرساختی، از به اشتراک گذاشتن جزئیات حملات خود اجتناب می‌کنند.
تأثیر بر تاب‌آوری سایبری
عدم اشتراک‌گذاری به‌موقع اندیکاتورهای شناسایی نفوذ (IoC) و آسیب‌پذیری‌های اکسپلویت شده، باعث می‌شود سایر کشورهای عضو نتوانند اقدامات پیشگیرانه یا Patching سریع را انجام دهند. در حال حاضر، دریافت یک تصویر کلی از یک حادثه توسط سازمان ENISA ممکن است هفته‌ها یا حتی ماه‌ها زمان ببرد، در حالی که در دنیای سایبری، پاسخ لحظه‌ای (Real-time) حیاتی است.
راهکارهای پیشنهادی برای بهبود وضعیت
دیوان حسابرسی توصیه کرده است که برای غلبه بر این چالش‌ها، اقدامات زیر صورت گیرد:
- تحلیل دقیق محدودیت‌های امنیت ملی برای یافتن راهکارهای قانونی و فنی جهت افزایش تبادل داده‌ها.
- استفاده از تکنیک‌های ناشناس‌سازی (Anonymization) برای اشتراک‌گذاری اطلاعات حساس بدون به خطر انداختن حاکمیت ملی.
- پیاده‌سازی سیستم‌های گزارش‌دهی تک‌نقطه‌ای و حرکت به سمت گزارش‌دهی در لحظه تا سال ۲۰۲۸.
