گزارشهای اخیر نشاندهنده یک چرخش استراتژیک در سیاستهای کشورهای اروپایی در قبال رژیم صیهونیستی است. تصمیم دولت بریتانیا برای ممنوعیت واردات محصولات از شهرکهای کرانه باختری، که مورد حمایت کانادا و ۱۱ کشور اروپایی دیگر است، یکی از شدیدترین بحرانهای دیپلماتیک میان متحدان غربی و رژیم صیهونیستی در دهههای اخیر محسوب میشود.
تنشهای دیپلماتیک و واکنشهای متقابل
در حالی که ایالات متحده در برابر گسترش شهرکها و خشونتهای جاری سکوت کرده است، اروپا در حال پر کردن این خلأ است. رژیم صیهونیستی در واکنش به این اقدامات، نمایندگان بریتانیا را از مرکز حمایت بینالمللی غزه اخراج کرده و خواستار تعطیلی کنسولگری تاریخی بریتانیا در بیتالمقدس شرقی شده است. این تنشها نشاندهنده آن است که رژیم صیهونیستی، دولت بریتانیا را پیشرانی تحریمهای اروپایی میبیند.
پیشینه تاریخی و الگوهای تکرار شونده
بررسی تاریخی نشان میدهد که هرگاه واشنگتن تمرکز خود را از خاورمیانه برداشته یا دچار تردید شده است، اروپاییها وارد میدان شدهاند. برای نمونه، در سال ۱۹۸۰ میلادی، زمانی که دولت کارتر درگیر بحران گروگانگیری در ایران بود، کشورهای اروپایی با انتشار «اعلامیه ونیز» (Venice Declaration)، حق تعیین سرنوشت فلسطینیان را به رسمیت شناختند و خواستار حضور سازمان آزادیبخش فلسطین (PLO) در مذاکرات شدند؛ اقدامی که در آن زمان با مخالفت شدید آمریکا و رژیم صیهونیستی روبرو شد.
تاثیرات ژئوپلیتیک و فشار اقتصادی
علاوه بر ملاحظات حقوق بینالملل، منافع ژئوپلیتیک اروپا در ثبات منطقه نقش کلیدی دارد. اروپاییها معتقدند تداوم درگیریها منجر به افزایش رادیکالیسم و تقویت نفوذ قدرتهای خارجی در منطقه میشود. اگرچه اتحادیه اروپا (EU) به دلیل اختلافات داخلی در اتخاذ تصمیمات یکپارچه کند عمل کرده است، اما به عنوان بزرگترین شریک تجاری رژیم صیهونیستی، اهرمهای فشار اقتصادی قابل توجهی در اختیار دارد.
چشمانداز آینده و انزوای استراتژیک
بنیامین نتانیاهو در سخنانی اعتراف کرده است که رژیم صیهونیستی در حال تجربه نوعی «انزوا» است و تلاش میکند برای مقابله با این وضعیت، به سوی خودکفایی اقتصادی و نظامی (Autarky) حرکت کند. با توجه به کاهش تمرکز دولت ترامپ بر مسائل کرانه باختری و درگیر شدن آمریکا در مسائل داخلی و منطقهای، فرصتی جدید برای اروپا ایجاد شده است تا نقش فعالتری در بازگرداندن روند صلح و اعمال فشار بر رژیم صیهونیستی ایفا کند.