گزارش جدید ISACA با عنوان State of Cyber 2026 نشان می‌دهد که بسیاری از سازمان‌ها در حالی که از ابزارهای هوش مصنوعی (AI) برای عملیات‌های امنیتی خود استفاده می‌کنند، هنوز برای مواجهه با حوادث امنیتی مرتبط با این فناوری برنامه‌ریزی یا تمرین نکرده‌اند.
عدم آمادگی در برابر تهدیدات مبتنی بر AI
طبق یافته‌های این پژوهش، 71 درصد از سازمان‌ها هیچ‌گونه تمرین یا مانور پاسخگویی به حوادث (Incident Response) مرتبط با AI را اجرا نکرده‌اند. تنها 3 درصد از سازمان‌ها دارای Runbookهای رسمی و تکامل‌یافته برای حوادث خاص AI هستند و 30 درصد نیز هنوز هیچ اقدامی در این زمینه انجام نداده‌اند.
این تمرینات باید سناریوهای حیاتی مانند موارد زیر را پوشش دهند:
- افشای داده‌های حساس از طریق سیستم‌های AI
- حملات فیشینگ (Phishing)، کلاهبرداری و مهندسی اجتماعی تقویت‌شده با AI
- سوءاستفاده کارکنان یا عوامل داخلی از Generative AI
سرعت پذیرش در مقابل سرعت آمادگی
داده‌ها نشان می‌دهد که سرعت پذیرش فناوری بسیار بیشتر از آمادگی برای مقابله با ریسک‌های آن است. در حال حاضر 37 درصد سازمان‌ها از AI برای اتوماسیون شناسایی و پاسخ به تهدیدات استفاده می‌کنند (افزایشی 8 درصدی نسبت به سال 2025). همچنین 35 درصد از این فناوری برای وظایف روتین امنیتی و 29 درصد برای امنیت نقاط پایانی (Endpoint Security) بهره می‌برند.
در این میان، متخصصان امنیت نقش فعالی در پیاده‌سازی داشته‌اند؛ به‌طوری که 54 درصد آن‌ها در توسعه یا استقرار راهکارهای AI مشارکت داشته و 60 درصد در تدوین سیاست‌های مربوط به AI در سازمان خود نقش داشته‌اند.
چالش‌های حاکمیتی و فشار بر نیروی انسانی
ISACA هشدار می‌دهد که AI به مهاجمان اجازه می‌دهد با «سرعت قصد» (Speed of Intent) عمل کنند و حملاتی را که پیش‌تر هفته‌ها زمان می‌برد، در مدت کوتاهی اتوماتیک کنند. در این راستا، حاکمیت (Governance) بر استفاده از AI غیرقابل مذاکره است تا هم از استفاده ایمن کارکنان اطمینان حاصل شود و هم سازمان در برابر تهدیدات تولید شده توسط AI محافظت گردد.
علاوه بر چالش‌های فنی، فشار روانی بر نیروی متخصص امنیت افزایش یافته است. 72 درصد از متخصصان گزارش داده‌اند که شغل آن‌ها نسبت به پنج سال پیش استرس‌زاتر شده است. دلایل اصلی این وضعیت عبارتند از:
- پیچیدگی روزافزون چشم‌انداز تهدیدات (Threat Landscape)
- کمبود نیروی انسانی (56 درصد) و کمبود بودجه (55 درصد)
- انتظارات غیرواقع‌بینانه و حجم کاری بیش از حد (57 درصد)
